ዘዉዱ ሃፍቱ በአሳዛኝ ሁኔታ የተገደለችበትን ወቅት በመጠቀም እንዴት ሃሰተኛ መረጃዎች ተሰራጩ?

ከዓመታት በፊት በተከበረው የአሸንዳ በዓል ዘውዱ በተገደለችበት ወቅት አሳዛኝ  ክስተት የተፈጠረ ሲሆን በግድያው የተጠረጠረው ግለሰብ ያሬድ ገብረስላሴ ይባላል። የዘንድሮው የአሸንዳ በዓል ሲከበር የግድያው ትዝታዎች እንደገና ታይተዋል። መዘኪር የተባለ አክቲቪስት ጉዳዩን በማህበራዊ ድህረ ገፁ ሲያሰፍር ፅሁፉም በፍጥነት በማህበረሰቡ ውስጥ ተሰራጭቷል፡፡ ከተሰራጨ በኋላም ቁጣና ፍርሃትን ቀስቅሷል።

የሃሰት ዜናው ትንታኔ የሃሰተኛ ዘገባው መነሻ እውነተኛ እና አሳዛኝ ታሪክ ሲሆን አሉባልታ እና ያልተሟላ መረጃ በመጨመር በማኅበራዊ ሚዲያ በማጋራት ማህበረሰቡ ውስጥ ፍርሃትና አለመተማመንን ፈጥሯል።

ሁኔታው የተወሳሰበ እና በፖለቲካዊ ውዝግብ የተሞላ ነው። የዘውዱ የቅርብ ጓደኛቸው እንዳይመሰክሩ ተጠርጥረው በቁጥጥር ስር ስለመዋላቸው፣  የዘውዱ ቤተሰቦች ደግሞ ጥቃት እና ማስፈራሪያ እንደገጠማቸው፣ አቶ ያሬድ ከሃገር ለመውጣት ሲሞክሩ መቆየታቸውን ዘገባው ያስረዳል።

ፊቱ በይፋ ስላልተገለጸ  ብዙዎች በጸጥታ እየተጠበቀ ነው ብለው ሲያምኑ ኣባቱ የቀድሞ ኮሚሽነር ከመሆኑ ጋር  ያለውን ግንኙነት ጨምሮ የቤተሰቡ ፈላጭ ቆራጭ ተጽእኖ እና ፖለቲካዊ ግንኙነቶች  በሽፋን እና በፍትህ መጓደል ላይ ህዝባዊ ጥርጣሬ እንዲጨምር አድርገዋል።

የትግራይ ቴሌቭዥን አቶ ያሬድ በእስር ላይ እንደሚገኙ ቢዘግብም የፎቶ፣ የቪዲዮ ማስረጃ  ወይም የፍርድ ቤት ሽፋን አለመኖሩ ብዙዎች ተአማኒነቱን እንዲጠራጠሩ አድርጓቸዋል።  ሰዎች “ይህ ዘገባ እውነት ከሆነ ለምን ምንም ማስረጃ አያታይም?” ብለው ይጠይቃሉ። በተቋማት ላይ ያለው እምነት ቀድሞውንም ደካማ በሆነበት ክልል ውስጥ እንደዚህ ያሉ  ክፍተቶች በይፋ የሚነሱትን ጥያቄዎች ለጥርጣሬ እና ለአሉባልታ ተጋላጭ ያደርገዋል።  በርካቶች የትግራይ ቲቪ ዘገባ እራሱን እንደ እውነት ሳይገልጥ የህዝብ ቁጣን ለማብረድ  የተነደፈ የተሳሳተ መረጃ ምንጭ አድርገው ይመለከቱታል።

የሃሰተኛ ዘገባ÷ ፍርሃት፣ ሀዘን እና እርግጠኛ አለመሆንን ስለሚፈጥሩ  በቀላሉ ጦርነት በነበረባቸው እና በተበታተኑ አካባቢዎች ይሰራጫል። የዘውዱ ሞት ፣ ምስክሮችን ማስፈራራት ፣ የፖለቲካ ወገንተኝነት በጉዳዩ ላይ የማይካዱ ነገሮች ቢሆኑም እውነታዎች ያልተሟሉ ሲሆኑ ወይም ማስረጃዎች ከተከለከሉ ሰዎች በተፈጥሯቸው ክፍተቶቹን በግምት እና አሉባልታ ይሞላሉ ።

ማህበራዊ ሚድያው ደግሞ እነዚህን ዘገባዎች ያሰፋፋል፣በተለይ እንደ መዘኪር ያሉ አክቲቪስቶች ኢፍትሃዊነትን በከፊልም ቢሆን ሲያደምቁና ስሜታዊ ነገሮችን ሲያጋሩ ትኩረታቸው ይጨምራል።

ፖለቲካዊ አለመረጋጋት ባለባቸው አካባቢዎች የተሳሳተ መረጃ ስርጭት ለምን ይጨምራል?

በባለሥልጣናት ላይ ማህበረሰቡ ያለው እምነት ዝቅተኛ ሲሆን ሰዎች ከባለስልጣናቱ የሚወጡ ሪፖርቶችን ይጠራጠራሉ። የኃይል ተለዋዋጭነት የተዛባ ነው በመሆኑ ተደማጭነት ያላቸው ቤተሰቦች ትረካዎችን ማቀናበር  ይችላሉ። የመረጃ ክፍተቱ ሰፊ ስለሆነ ምንም የፎቶ፣ የ ቪዲዮ ወይም የሙከራ ሽፋን የለም። በማጠቃለያው የዘውዱ ግድያ እና በያሬድ ገብረስላሴ ዙሪያ የተፈጠረው ውዝግብ የሚያሳየው የውሸት ዜና ሁል ጊዜ ተረት መፈልፈያ ሳይሆን ብዙ ጊዜ እውነተኛ ሰቆቃን ከእርግጠኝነት፣ ከአሉባልታ እና ከፖለቲካ ውጥረት ጋር መቀላቀል ነው።

 ዜጎች ሪፖርቶችን በጥልቀት መገምገም፣ ብዙ ታማኝ ምንጮችን መፈለግ እና  ሽብርን ለመከላከል እና መተማመንን ለመጠበቅ ያልተረጋገጡ የይገባኛል ጥያቄዎችን መጋራት መቃወም አለባቸው።

 ፀሃፊ: ዮርዳኖስ አባይ