የግዕዝ ቋንቋን በተመለከተ የተሰሪጩ አሳሳች መረጃዎች እና እየተበራከተ የመጣው በሰው ሰራሽ አስተውህሎት የሚሰሩ ምስሎች አሳሳችነት

የማህበራዊ ሚዲያዎች ለብዙ ሰዎች ዋና የመረጃ ምንጮች ናቸዉ።.ነገር ግን ከታመኑ ገጾች ጎን ለጎን ለማሳሳት እና ለሐሰት ይዘት መረጃዎች ምቹ ሆነዋል። በተለይ ባለፈው መስከረም ወር በፌስቡክ እና ሌሎች መድረኮች ላይ ትክክለኛ ያልሆኑ፣ በስሜት የሚነኩ እና በሰው ሰራሽ አስተውህሎት የመነጩ ልጥፎች የተሰራጨበት ወር ነበር።

ስለ ግእዝ ቋንቋ ትምህርት የተሳሳተ መረጃ

በመስከረም ወር ከተፈጠሩ የሃሰት ታሪኮች አንዱ የግእዝ ቋንቋ ከአንደኛ ክፍል ጀምሮ በትግራይ ክልል በሚገኙ ትምህርት ቤቶች እየተሰጠ ነው የሚለው አንዱ ነው። ይህ መረጃ በማህበራዊ ሚዲያ መድረኮች ላይ በተለይም ብዙ ተመልካቾች ባሉባቸው የፌስቡክ ገፆች በፍጥነት ተሰራጭቷል።

ለምሳሌ “ እሙ የተዋሕዶ ልጅ” በተባለው የፌስቡክ ገጽ ላይ የተጻፈ ጽሑፍ ከ12,000 በላይ ላይክ፣ 679 ስሜታዊና ሃይማኖታዊ አስተያየቶችን አስተናግዶ  103 ሰዎች ተጋርተውታል። በተመሳሳይ በ“ኦርቶዶክስ ኢትዮጵያ Orthodox Ethiopia” የፌስቡክ ገጽ የተሰራጨው ሌላ ጽሑፍ ከ14,000 በላይ ላይክ፣ 473 አስተያየቶች እና 133 ሼር አግኝቷል።

በአንድ በኩል እይታ እነዚህ ልጥፎች እምነት የሚጣልባቸው ይመስላሉ ምክንያቱም በሃይማኖታዊ ፣ ስሜት የቀረቡ እና ብዙ ሰዎች በሚያምኗቸው ገፆች የተጋሩ ናቸው። ነገር ግን የማረጋገጫ ስራ ሲሰራ ታሪኩ  ሙሉ በሙሉ ውሸት መሆኑ ተረጋግጧል።በክልለ የግዕዝ  ቋንቋን ለማስተማር ምንም አይነት ፕሮግራም እንዳልተጀመረ የተጠየቁ ሰዎች አረጋግጠዋል።

ስለመሬት መንቀጥቀጥ አደጋ የተሳሳቱ ልጥፎች

"Mizan tdf" የተሰኘው የፌስቡክ ገጽ ወደ 6,000 የሚጠጉ መውደዶችን፣ ከ1 ሺህ በላይ አስተያየቶችን እና ከ350 በላይ ማጋራቶችን ያገኘውን የመሬት መንቀጥቀጥ አደጋ የሚያሳይ ምስል የሚያሳይ ልጥፍ አጋርቷል። መጀመሪያ ላይ ፎቶው አስደንጋጭ ይመስላል እና ብዙ ተጠቃሚዎች የቅርብ ጊዜ ጉዳቶችን ያሳያል ብለው ያምኑ ነበር።

ምስሉን በ Google reverse image ሲፈለግ በመጀመሪያ የታተመው በዶርሴት ኢኮ (Dorset ECHO) ድህረ ገጽ ሚያዝያ 22 ቀን 2013 እ.እ.አ ሲሆን “Family airlifted from unstable cliffs near Weymouth 22nd April 2013” በሚል ርዕስ ነበር። ይህ ማለት ምስሉ ከዩናይትድ ኪንግደም ነው እንጂ በቅርብ ጊዜ በክልላችን ወይም በአገራችን ከተከሰተው የመሬት መንቀጥቀጥ ጋር የሚገናኝ አይደለም ።

ስለ  ሽሬ እንዳስላሴ ከተማ የተሳሳተ ፎቶ እና መረጃ

ሌላው በመስከረም ወር የተሰራጨው የተሳሳተ መረጃ ሽሬ  እንዳስላሴ ከተማን እናሳያለን በሚል የፌስ ቡክ ጽሁፍ ጋር የተያያዘ ነው። ልጥፉ የመጣው ከፌስቡክ አካውንት "Angesom AD" ነው። ነገር ግን ፎቶውን በጥንቃቄ ከመረመርን በፍፁም የሽሬ ምስል እንዳልሆነ ግልጽ ሆነ። ፎቶው በትክክል የአዲስ አበባ ከተማ ኮሪደር ልማት አካል ሆኖ ብዙ ጊዜ ሲጋራ የነበረውን ዘመናዊ የከተማ ገጽታ ያሳያል። የሽሬን ትክክለኛ ገጽታ የሚያውቅ ሰው ምስሉ እንደማይመሳሰል በቀላሉ ሊያውቅ ይችላል።

በ AI-የተፈጠሩ ቪዲዮዎች እና ምስሎች መበራከት

 

ከነዚህ ልዩ ጉዳዮች በተጨማሪ በመስከረም ወር ላይ በAI-የተፈጠሩ ቪዲዮዎች እና ምስሎች በፌስቡክ ላይ በስፋት ተሰራጭተዋል። ከእነዚህ ውስጥ አብዛኛዎቹ የዱር እንስሳት ሰዎችን ወይም ልጆችን ሲያጠቁ የሚያሳዩ ድራማዊ ወይም አስጨናቂ ምስሎችንና ቪዲዮዎቾች ነበሩ።

ከ ቪዲዮዎች ጥቂቶቹ እነሆ፡-  https://www.facebook.com/share/r/17B9jm4uNi/

 https://www.facebook.com/share/r/1GZg6zsX7Y/

 https://www.facebook.com/share/r/18bpG5Bmek/

እነዚህ ቪዲዮዎች እውነተኛ አይደሉም ነገር ግን ሰዎችን ለማስደንገጥ ወይም ለማዝናናት በተጨባጭ ለመምሰል የተነደፉ ናቸው። ብዙ ተጠቃሚዎች ይዘቱ ሙሉ በሙሉ ሰው ሰራሽ መሆኑን ሳያውቁ አስተያየት ሲሰጡ፣ ማጋራት እና ፍርሃትን ወይም ርህራሄን በመግለጽ ስሜታዊ ምላሽ ሰጥተዋል። ይህ የሚያሳየው እንዴት የAI ቴክኖሎጂን በቀላሉ አላግባብ በመጠቀም ህዝብን ለማታለል እና በማስደንገጥ ላይ ተሳትፎን ለመፍጠር ነው።

ከተለምዷዊ የተሳሳተ መረጃ በተለየ በ AI የመነጨ ይዘት በጣም አሳማኝ ስለሚመስል ለማወቅ በጣም ከባድ ነው። ይህም የዲጂታል ግንዛቤን (media literacy )የበለጠ አስፈላጊ ያደርገዋል።

ፀሃፊ:ሃብታሙ ሐለፎም